Η Ταύτιση Μέντορα και Μαθητή

Πρόκειται για μια αρχή που έχει βαθιά σημασία στο Βουδισμό. Ο Νίτσιρεν επαναβεβαίωσε την έκκληση του Σακιαμούνι προς τους πιστούς του: «Βασιστείτε στο Νόμο και όχι στους ανθρώπους». Ως εκ τούτου, δεν λατρεύουμε αγάλματα του Νίτσιρεν ή του Σακιαμούνι, ούτε προσευχόμαστε μπροστά σε αυτά, αλλά έχουμε ένα αντικείμενο αφοσίωσης –το Γκοχόνζον–, που παρουσιάζει τη φωτισμένη κατάσταση ζωής του Νίτσιρεν. Παρόλα αυτά, ο Νίτσιρεν δήλωσε επίσης ότι πρέπει «να αναζητήσουμε τον πιστό στη Σούτρα του Λωτού και να τον κάνουμε δάσκαλό μας».

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα στην κοινωνία για τη σχέση δασκάλου και μαθητή, αλλά και ενός αρχιτεχνίτη με τον παραγιό του. Γενικά αυτή η σχέση προκύπτει όταν ένας δάσκαλος ή μάστορας κατέχει κάποια γνώση ή δεξιότητα την οποία επιθυμεί να μεταδώσει σε κάποιον άλλο. Στην περίπτωση του Βουδισμού του Νίτσιρεν, ο μέντορας μεταδίδει στον μαθητή την ουσία των διδασκαλιών. Τόσο ο μέντορας όσο και ο μαθητής είναι ίσοι και ταυτίζονται στην επιθυμία τους να επιτύχουν τη φώτιση. Ένας αληθινός μέντορας θέλει τελικά οι μαθητές του να τον ξεπεράσουν στην κατανόηση, ενώ ένας αληθινός μαθητής έχει την ίδια αίσθηση ευθύνης και τη δέσμευση προς το Νόμο με τον μέντορά του.

Μπορεί να έρθει κάποια στιγμή που θα νομίσουμε ότι πλέον αντιλαμβανόμαστε τα πάντα για το Βουδισμό του Νίτσιρεν και τότε μπορεί να σταματήσουμε να ασκούμαστε με τον ίδιο ζήλο όπως στο παρελθόν. Τότε, χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε, θ’ αρχίσουμε να βαλτώνουμε σε ζητήματα πίστης και θα πάψουμε να βλέπουμε θετικές αλλαγές στη ζωή μας. Για να είμαστε σε θέση να εξελισσόμαστε και να μιλάμε ειλικρινά στους άλλους για τις διδασκαλίες, έχει ζωτική σημασία να παραμένουμε κοντά στην καρδιά της βουδιστικής διδασκαλίας του Νίτσιρεν, έτσι ώστε να διατηρούμε μια ισχυρή κατάσταση ζωής.

Η ταύτιση μέντορα και μαθητή

Θεωρούμε ότι ο Νίτσιρεν είναι ο μέντοράς μας, επειδή μας εφοδίασε με μια βαθιά [σε νόημα] διδασκαλία. Αυτός πρώτος έψαλε και διέδωσε το Ναμ-μιόχο-ρένγκε-κιο. Επίσης αυτός αποτύπωσε τη φωτισμένη κατάσταση της ζωής του στο Γκοχόνζον, το οποίο καθιστά εμάς ικανούς να αποκαλύψουμε τη δική μας έμφυτη φύση του Βούδα. Η ζωή του –ένα παράδειγμα για τις δυνατότητες που έχει ο μέσος άνθρωπος με μεγάλη αποφασιστικότητα να κατακτήσει όλους τους στόχους του– αποτελεί πηγή έμπνευσης για εμάς. Μπορούμε να πληροφορηθούμε σχετικά με την εκπληκτική ζωή του διαβάζοντας τις πολλές επιστολές που απηύθυνε στους πιστούς για να τους εμψυχώσει. Κατά συνέπεια, ο Νίτσιρεν έχει αποκληθεί ο «Μέντορας της ζωής».

Ο Νταϊσάκου Ικέντα γεννήθηκε το 1928 και άρχισε να ασκείται στο Βουδισμό αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε ηλικία 19 χρονών. Έγινε ο τρίτος πρόεδρος της Σόκα Γκάκκαϊ το 1960. Το παράδειγμά του μας έδειξε πώς να ασκούμαστε και να μεταδίδουμε τις διδασκαλίες του Νίτσιρεν στον 21ο αιώνα. Αυτός είναι ο λόγος που τον αποκαλούν: «Μέντορα για το κόσεν-ρούφου» («Μέντορα της ευρείας διάδοσης»). Η καθοδήγηση και η δράση του προέδρου της SGI Νταϊσάκου Ικέντα βασίζονται απόλυτα στις διδασκαλίες του Νίτσιρεν, τις οποίες έχει κατανοήσει σε βάθος.

Μελετώντας οποιοδήποτε καθοδηγητικό κείμενο του Νταϊσάκου Ικέντα παρατηρούμε με ποιο τρόπο διαρκώς εφάρμοζε τις αρχές του Βουδισμού Νίτσιρεν, προκειμένου να επιτύχει θριαμβευτικές νίκες σε όλα τα πεδία της ζωής του. Και όμως δεν αναγορεύει τον εαυτό του μέντορά μας. Η μεγαλύτερη περηφάνια του είναι ότι υπήρξε μαθητής του προκατόχου του, του δεύτερου προέδρου της Σόκα Γκάκκαϊ, του Τζόσεϊ Τόντα (1900-1958), ο οποίος ήταν μαθητής του Τσουνεσαμπούρο Μακιγκούτσι (1871-1944).

Η σχέση μέντορα και μαθητή στο Βουδισμό Νίτσιρεν εξαρτάται από τον μαθητή ή από τον τρόπο με τον οποίο αυτός ανταποκρίνεται. Εμείς επιλέγουμε τον μέντορα – δεν συμβαίνει το αντίστροφο. Αν το δούμε αυτό από μια άλλη οπτική γωνία, θα παρατηρήσουμε ότι η δράση και τα επιτεύγματα του μαθητή δικαιώνουν και προσδίδουν κύρος στον μέντορα. Η συγκεκριμένη άποψη είναι πολύ διαφορετική από την παραδοσιακή άποψη με την οποία λειτουργούν οι θρησκευτικοί ηγέτες –οι γκουρού, οι σωτήρες ή οι άγιοι–, που ουσιαστικά θέλουν να εμπνεύσουν ασφάλεια στους μαθητές τους και να τους καθησυχάσουν.

Ο πρόεδρος Ικέντα διασαφηνίζει το θέμα αυτό ως εξής:

Ο Νίτσιρεν προτρέπει τους πιστούς να ασκούνται ‘όπως ο Νίτσιρεν’ και να ‘διαδίδουν τη Σούτρα του Λωτού όπως εκείνος’. Οι μαθητές που περιμένουν από τον μέντορά τους να κάνει κάτι γι’ αυτούς είναι οι μαθητές των διδασκαλιών που προηγήθηκαν της Σούτρας του Λωτού. Οι αληθινοί μαθητές της Σούτρας του Λωτού είναι εκείνοι που αγωνίζονται ακριβώς όπως ο μέντοράς τους.

Η ταύτιση μέντορα και μαθητή στον Βουδισμό Νίτσιρεν δεν αντιστοιχεί σε μια παθητική σχέση, στην οποία ο μαθητής περιμένει τις οδηγίες του δασκάλου του. Είναι μια ενεργή αμφίδρομη διαδικασία που βασίζεται σ’ έναν όρκο ή υπόσχεση που δίνουν και οι δύο –μέντορας και μαθητής–, για να εξελίσσουν συνεχώς το χαρακτήρα τους προς χάρη της ευτυχίας των συνανθρώπων τους.

Ο πρόεδρος Ικέντα έχει παρομοιάσει την έννοια «πολλοί στο σώμα, ένας στο νου» και την αρχή της «ταύτισης μέντορα και μαθητή» με τη διαδικασία κατασκευής ενός όμορφου υφαντού στον αργαλειό.

Το στημόνι συμβολίζει το δεσμό μεταξύ μέντορα και μαθητή, ενώ το υφάδι, το δεσμό μεταξύ συντροφικών μελών. Όταν αυτά τα δύο συνυφαίνονται, δημιουργείται το θαυμάσιο ύφασμα του κόσεν-ρούφου.

Η σχέση μέντορα και μαθητή (το στημόνι) παρέχει την κάθετη δομή και τα μέλη είναι σαν τις πολύχρωμες κλωστές που πλέκονται οριζοντίως για να σχηματίσουν το μοτίβο ή το σχέδιο. Αυτή η αρχή ισχύει τόσο για ανθρώπους που ψάλλουν μαζί σε μικρές τοπικές ομάδες, όσο και στην οργάνωση σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αν επιθυμούμε να δούμε μια αλλαγή στις βασικές αξίες της κοινωνίας μας, τότε έχει καίρια σημασία να μάθουμε πώς να εργαζόμαστε αρμονικά με τους συνανθρώπους μας. Οι διδασκαλίες του Νίτσιρεν έχουν τις ρίζες τους στην ανθρωπιστική πεποίθηση ότι κάθε άνθρωπος αξίζει βαθύτατο σεβασμό. Ο ψαλμός Ναμ-μιόχο-ρένγκε-κιο προσδίδει στον καθένα την ικανότητα να αποκαλύψει την ύψιστη κατάσταση ζωής του. Η καθοδήγηση του προέδρου Ικέντα και η δράση του υπέρ της ειρήνης αποτελούν πρότυπα για εμάς, ώστε να μεταμορφώσουμε την κοινωνία μας.

Βουδισμος ίσον καθημερινη ζωη

Δείτε και…