Δέκα Κόσμοι

Παρόλο που η ζωή μας συνεχώς αλλάζει και τα συναισθήματά μας εναλλάσσονται από στιγμή σε στιγμή, ο Βουδισμός διδάσκει ότι μπορούμε να κατανοήσουμε την εμπειρία της διαβίωσής μας στον κόσμο ως μία από τις δέκα βασικές καταστάσεις της ζωής, οι οποίες αποκαλούνται δέκα κόσμοι. Ακολουθεί μια σύντομη καταγραφή των θετικών και των αρνητικών χαρακτηριστικών καθενός από αυτούς τους δέκα κόσμους.

1. Κόλαση

(+) Όποιος κατανοήσει πραγματικά ποια είναι η κατάσταση της κόλασης μπορεί να νιώσει την επιθυμία και να αποκτήσει τη σοφία για να βοηθήσει τους συνανθρώπους του.
(-) Σε τελική ανάλυση, είναι μια κατάσταση ζωής φορτωμένη με βάσανα και γεμάτη κατάθλιψη, απελπισία και αυτοκαταστροφικές τάσεις.

2. Πείνα 

(+) Η επιθυμία να ζήσεις και να κατακτήσεις στόχους, η λαχτάρα να βελτιώσεις τα πράγματα και για τον εαυτό σου και για τους άλλους.
(-) Η απληστία και η διαρκώς ανικανοποίητη επιθυμία για εξουσία, σεξ, χρήματα κλπ.

3. Ζωώδης κατάσταση (κτήνη)

(+) Τα φυσιολογικά ένστικτα επιβίωσης (ύπνος, τροφή, σεξ) και η επιθυμία να προστατεύεις, να φροντίζεις και να αναθρέφεις.
(-) Οι αποκλειστικά ενστικτώδεις ενέργειες, οι απειλές προς τους αδυνάμους και ο φόβος απέναντι στους ισχυρούς, η αναζήτηση ηδονών και ο περιορισμός του ενδιαφέροντος αποκλειστικά στο παρόν της ζωής.

4. Θυμός

(+) Το πάθος για να καταπολεμήσεις την αδικία και για να οικοδομήσεις έναν καλύτερο κόσμο, η δημιουργική δύναμη για αλλαγή.
(-) Μια κατάσταση εγωϊσμού και υπεροψίας, στην οποία μας είναι αδύνατο να είμαστε οι χαμένοι. Αυτό αναπόφευκτα οδηγεί σε συγκρούσεις.

5. Ηρεμία (ή Ανθρωπιά)

(+) Η ειρήνη και ο έλεγχος των επιθυμιών, η ικανότητα να ενεργήσεις με σύνεση και ανθρωπιά.

(-) Η αδράνεια και η απροθυμία να αντιμετωπίσεις τα προβλήματα σε οδηγούν τελικά σε μαρασμό και αδιαφορία.

6. Έκσταση 

(+) Η έντονη ευχαρίστηση και η ευτυχία, η οξυμένη επίγνωση και η αίσθηση της χαράς που είσαι ζωντανός.
(-) Η ικανοποίηση των επιθυμιών καθιστά βραχύβια μια τέτοια ευχαρίστηση. Οπότε, θέλοντας να την κάνεις να διαρκέσει περισσότερο, μπορεί να οδηγηθείς σε υπερβολές (ναρκωτικά, υλισμός) και σε μια αδύναμη, εξαρτώμενη στάση απέναντι στη ζωή.

7. Μάθηση

(+) Ο αγώνας για αυτοβελτίωση –με τη μελέτη διδασκαλιών και την εκμάθηση νέων εννοιών– αποτελεί τη βάση για τη συνειδητοποίηση.

()Η τάση να γίνεις εγωκεντρικός, να αποκοπείς από την καθημερινή πραγματικότητα ή ν’ αρχίσεις σταδιακά να απορρίπτεις όσους έχουν λιγότερες γνώσεις από σένα.

8. Κατανόηση

(+) Η απόκτηση σοφίας και διορατικότητας ως αποτέλεσμα της μάθησης και της παρατήρησης του κόσμου.

() Ο εγωκεντρισμός και η αλαζονεία δεν σου επιτρέπουν να αντιληφθείς το εύρος της ζωής και σε οδηγούν στον ισχυρισμό: «Εγώ ξέρω καλύτερα».

9. Μποντισάτβα

Η λέξη αποτελείται από δύο συνθετικά –μπόντι (φώτιση) και σάτβα (όντα)– και σημαίνει τον άνθρωπο που αποζητά τη φώτιση για τον εαυτό του και για τους άλλους.
(+) Η ευσπλαχνία και η ανιδιοτελής δράση προς όφελος των συνανθρώπων σου, δίχως την προσμονή ανταμοιβής.
(-) Το ενδεχόμενο να γίνεις το «θύμα της υπόθεσης», να παραμελήσεις τη ζωή ή την υγεία σου και στο τέλος να νιώσεις οίκτο ή περιφρόνηση για εκείνους που προσπαθείς να βοηθήσεις.

10. Φώτιση του Βούδα

(+) Η σοφία, η ευσπλαχνία, το θάρρος και η δύναμη ζωής που φωτίζει τις θετικές πλευρές καθενός από τους υπόλοιπους εννέα κόσμους.

Αυτή η κατάσταση ζωής έχει μόνο θετικά χαρακτηριστικά.

Αμοιβαία κατοχή των δέκα κόσμων

Παρόλο που είναι πιθανόν κάποιος να δει αυτές τις δέκα καταστάσεις ζωής σαν τα σκαλοπάτια μιας σκάλας και να θεωρήσει ότι για να φτάσει στην κορυφή της πρέπει να ανεβαίνει ένα σκαλοπάτι κάθε φορά, στη Σούτρα του Λωτού και στον Βουδισμό Νίτσιρεν αναφέρεται η αμοιβαία κατοχή των δέκα κόσμων.

Οι δέκα κόσμοι δεν υφίστανται σαν ξεχωριστά, απομονωμένα βασίλεια. Αντιθέτως κάθε κόσμος περιβάλλει όλους τους άλλους και εμπεριέχει εν δυνάμει όλους τους άλλους. Ακόμη κι αν ο αυτοκαταστροφικός κόσμος με τα αγιάτρευτα βάσανα, που είναι γνωστός με το όνομα κόλαση, έχει εμφανιστεί στη ζωή ενός ανθρώπου, οι άλλοι κόσμοι ενυπάρχουν δυνητικά και οποιοσδήποτε από αυτούς μπορεί να επικρατήσει το επόμενο λεπτό.

Επομένως, η τρέχουσα κατάσταση δεν είναι ποτέ στατική ή παγιωμένη, αλλά συνεχίζει να μεταμορφώνεται από τη μια στιγμή στην άλλη, σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Αυτό εννοούμε όταν αναφερόμαστε στην αμοιβαία κατοχή των δέκα κόσμων. Υπό το φως αυτής της θεωρίας, αντιλαμβανόμαστε ότι ακόμη και ο βασανισμένος κόσμος της κόλασης εμπεριέχει τη δυνατότητα της φώτισης. Λοιπόν δεν έχει σημασία πόσο ζοφερές είναι οι συνθήκες που βιώνουμε, διότι ανά πάσα στιγμή μπορούμε να επιλέξουμε και να αποκαλύψουμε την ύψιστη κατάσταση ζωής.

Ενοτητα στον Βουδισμο

Δείτε και…